آموزش مناسک حج


تاریخ :خرداد ۷, ۱۳۹۳ | نویسنده : admin

بسم الله الرحمن الرحیم

راهنمای حج تمتع

قبل از عزیمت به سفر حج موارد زیر رعایت شود .۱- با نیت خالص برای خدا و ثواب آخرت و به عنوان انجام یک تکلیف دینی برای سفر حج و عمره اقدام گردد . ۲- از اراده و نیت عزت دنیائی ، کسب شهرت و تجارت پرهیز گردد . ۳- از تمام گناهان کوچک و بزرگ توبه نموده و تصمیم بگیرد که بعد از این گرد گناه نگردد تا لیاقت حضور در اماکن مقدسه را پیدا نماید .

حج تمتع دارای دو عمل است : ۱- عمره: که اگر مدینه بعد باشیم از فرودگاه مشهد محرم شده و اگر مدینه قبل باشیم از مدینه منوره ( مسجد شجره ) محرم می شویم.  و بعد از انجام اعمال عمره با تراشیدن یا کوتاه نمودن یک بند انگشت از موهای سر از احرام خارج می شویم. ۲- حج : که روز هشتم ذی الحجه از شهر مکه معظمه محرم شده و روز دهم یا یازدهم و یا دوازدهم بعد از ذبح گوسفند با تراشیدن یا کوتاه نمودن یک بند انگشت از موهای سر از احرام خارج می شویم.

اعمال عمره

به طور کلی( عمره )دارای پنج عمل می باشد : ۱- احرام ۲- طواف ۳- نماز طواف ۴- سعی بین صفا و مروه ۵- تراشیدن یا کوتاه کردن موی سر . اعمال عمره به ترتیب به شرح ذیل می باشد .

۱- احرام ( فرض )

قبل از احرام ناخنها ، موی زیر بغل ، زیر ناف ولبها را کوتاه کند و بعد از آن غسل نموده یا وضو بگیرد . سپس لباسهای خود را بیرون آورده ولباسهای احرام را بپوشد . بعد دو رکعت نماز نفل خوانده و پس از ادای نماز به این صورت برای «عمره» نیت کند (اللّهُمَّ اِنّی اُرِیْدُ الْعُمْرَةَ فَیَسّرْهَا لِیْ وَ تَقَبَّلْهَا مِنّیْ) یعنی خدایا اراده عمره دارم پس این عمل را برایم آسان گردانیده و قبول فرما .

بعد از نیت کلمات تلبیه را مردان بلند و زنان آهسته بخوانند.(لَبَّیْکَ اللّهُمَّ لَبَّیْکَ ، لَبَّیْکَ لاَ شَرِیْکَ لَکَ لَبَّیْکَ ، اِنَّ الْحَمْدَ وَ النّعْمَةَ لَکَ وَ الْمُلْکَ ، لاَ شَرِیْکَ لَکَ) با نیت کردن و خواندن کلمات تلبیه زائر محرم می گردد . تکرار کلمات لبیک تا رسیدن به مسجد الحرام سنت و بهترین ذکر است .

ممنوعات احرام برای مرد و زن

زائر بعد از محرم شدن باید از ممنوعات احرام به شرح زیر پرهیز نماید . ۱- همخوابی و بوسه زدن و معانقه با همسر خود ۲- تراشیدن یا کندن موی از هر جای بدن ۳- کوتاه کردن ناخن            ۴- استعمال چیزهای معطر و خوشبو در بدن و لباس و در خوردنیها و آشامیدنیها و نیز بوئیدن آن . ۵- سرمه کشیدن اگر خوشبو باشد حرام است و اگر بدون بوی خوش برای زینت استعمال گردد ، مکروه است خصوصا برای زنان شدیداً مکروه است . ۶- شکار کردن و همکاری با شکارچی ۷- گرفتن و کشتن ملخ . ۸- قطع گیاهان و درختان حرم برای محرم و غیر محرم.    ۹- جنگ و جدال و برخورد نامناسب با دیگران ۱۰- پوشیدن  صورت

ممنوعات احرام فقط برای مردان

۱- پوشیدن لباس دوخته ۲- پوشیدن سر ۳- پوشیدن برآمدگی روی پا .

تذکر : هر کدام از ممنوعات احرام جزائی دارد که در صورت مرتکب شدن بلافاصله از روحانی سوال شود .

ورود به مکه معظمه و مسجد الحرام

زائرین محترم پس از وارد شدن به مکه معظمه وگذاشتن وسایل در محل سکونت با وضو برای طواف عمره وارد مسجد الحرام شوند . وقتی خانه کعبه را مشاهده کردند سه مرتبه (الله اکبر ، لا اله الا الله) بگویند .

۲- طواف ( فرض )

برای طواف عمره درمقابل «حجر الاسود» ایستاده ، به این روش نیت طواف عمره نماید : (اللّهُمَّ اِنّیْ اُرِیْدُ طَوَافَ الْعُمْرَةِ فَیَسّرْهُ لِیْ وَ تَقَبَّلْهُ مِنّیْ) یعنی خدایا اراده دارم طواف عمره بجا آورم پس آن را برایم آسان نموده و از من قبول فرما . اگر کسی بدون نیت طواف نماید طوافش درست نیست . پس از نیت دستهای خود را مائل به طرف «حجرالاسود» بلند نموده بگوید (بسم الله الله اکبر) ودست خود را ببوسد . مردان و زنان هفت دور از جانب راست به دور کعبه معظمه بچرخند با فرق اینکه مردان در این طواف شانه راست خود را برهنه نموده و سه دور اول را پهلوانانه طواف نمایند ولی زنان به حالت عادی بچرخند .

در وقت طواف از نعمت زبان استفاده نموده مشغول ذکر خدا ، درود شریف و دعا باشد . در هر دور در مقابل «حجرالاسود» که رسید ، دستها را مایل به طرف آن بلند نموده و تکبیر بگوید و دست خود را ببوسد . و اگر ممکن باشد به طرف سنگ رفته ، با گفتن تکبیر آن را در بغل گرفته ، داخل سنگ را ببوسد .

۳- نماز طواف ( واجب )

بعد از پایان طواف ، پشت مقام حضرت ابراهیم (ع) دو رکعت نماز واجب طواف ادا نماید . بعد از انجام نماز ، دعا نموده و آب زمزم بنوشد .

۴- سعی بین صفا و مروه ( واجب )

بعد از اتمام طواف و نماز طواف برای عمل سعی به طرف صفا برود . در سر کوه صفا با نیت سعی عمره ، رو به خانه با تکبیر دستهای خود را مانند هیئت دعا بلند نموده ، دعا و استغفار نماید . از سر کوه صفا پایین آمده با ذکر ، درود و دعا به طرف مروه برود . مردان در میان دو ستون و نوار سبز سریعتر حرکت کنند . و در سر کوه مروه مانند صفا رو به خانه با گفتن تکبیر و بلند کردن دستها ، دعا نماید . از صفا به مروه یک دور محسوب میشود که لازم است به همین روش هفت دور را کامل نماید .

۵- تراشیدن یا کوتاه کردن موی سر ( واجب )

بعد از اتمام سعی ، برای حلال شدن از احرام به محل سکونت خود در مکه معظمه رفته ، بعد از توضیح دادن و کسب اجازه از روحانی مردان سر خود را بتراشند یا به اندازه یک بند انگشت کوتاه نمایند البته تراشیدن برای مردان بهتر است . وزنان از همه گیسوان خود به اندازه یک بند انگشت کوتاه نمایند . لازم به ذکر است که مردان در صورتی می توانند موهای سر خود را کوتاه نمایند که موی سر آنها از یک بند انگشت بلندتر باشد در غیر این صورت  واجب است که سر خود را بتراشند .

 

مسائل مربوط به زنان

۱- لباس عادی و دوخته در حالت احرام بپوشند . ۲- تلبیه را آهسته بگویند . ۳- در موقع طواف مانند مردان پهلوانانه طواف نکنند . ۴- در سعی بین صفا و مروه مانند مردان بین دو نوار سبز ندوند . ۵- در موقع حلال شدن سر خود را نتراشند لیکن از همه گیسوان خود به اندازه یک بند انگشت کوتاه نمایند . ۶- درحالت عادت زنانه ، به مسجد الحرام و مساجد دیگر داخل نشوند لیکن در این حالت در منی ، عرفات و مزدلفه حاضر گردند .

اعمال  حج

اعمال حج تمتع از روز هشتم ذی الحجه تا پایان روز دوازدهم ذی الحجه به مدت پنج روز به شرح زیر میباشد .

روز اول : هشتم ذی الحجه

احرام : روز هشتم ذی الحجه از محل سکونت شهر مکه معظمه مانند احرام عمره ، برای حج احرام بسته شود ، با فرق اینکه در آنجا برای عمره نیت نموده و در اینجا برای حج نیت نماید . نیت حج این است : (اللّهُمَّ اِنّیْ اُرِیْدُ الْحَجَّ فَیَسّرْهُ لِیْ وَ تَقَبَّلْهُ مِنّیْ) یعنی خدایا اراده دارم اعمال حج را به جا آورم پس آن را برایم آسان فرما و از من قبول   کن . پس از نیت و خواندن کلمات تلبیه (لَبَّیْکَ اللّهُمَّ لَبَّیْکَ ، لَبَّیْکَ لاَ شَرِیْکَ لَکَ لَبَّیْکَ ، اِنَّ الْحَمْدَ وَ النّعْمَةَ لَکَ وَ المُلْکَ ، لاَ شَرِیْکَ لَکَ) محرم میگردد .

منی :پس از محرم شدن ، عازم سرزمین منی گردیده و شب نهم را با ذکر ، درود ، توبه ، استغفار ، نماز ، و دعا بگذراند .

روز دوم : نهم ذی الحجه

عرفات : در این روز بزرگترین رکن حج برگزار می گردد که بدون آن حج صحیح  نیست . در این روز پس از طلوع خورشید ، لبیک گویان به سوی عرفات عزیمت نموده و این روز را تا غروب با ذکر ، درود ، توبه ، استغفار ، گریه و توقف در عرفات بگذراند .

مزدلفه : پس از غروب خورشید ، لبیک گویان از عرفات عازم مزدلفه گردیده ، نماز مغرب و عشا را در وقت عشا و در مزدلفه ادا نموده و آن شب را با ذکر ، درود ، توبه ، استغفار ، نماز ، دعا و گریه بگذراند ؛ زیرا که این شب طبق روایات از شب قدر افضل تر است .

روز سوم : دهم ذی الحجه ( روز عید اضحی )

این روز دارای چهار عمل واجب و یک عمل فرض برای حج است . لازم به ذکر است که حجاج در این روز به خاطر کثرت اعمال از نماز عید معاف میباشند .

واجب اول : (وقوف در مزدلفه) است که وقتش از طلوع صبح (اول وقت نماز صبح) تا اندکی قبل از طلوع خورشید است . سپس لبیک گویان رهسپار سرزمین منی می شویم .

واجب دوم : (رمی جمره ی عقبه) در منی اولین عملی که باید انجام گیرد رمی جمره ی عقبه است . در این روز نزد جمره ی عقبه که آخر جمرات سه گانه و به طرف مکه می باشد ، رفته و با هفت سنگ ریزه به اندازه نخود و یا هسته ی خرما که از مزدلفه جمع آوری شده است ، این جمره را رمی نموده و با شروع عمل رمی ، تلبیه را قطع نماید و با زدن هر ریگ جداگانه (بسم الله  الله اکبر) بگوید .

واجب سوم : (دم تمتع) بر حاجی متمتع واجب است که بعد از انجام «رمی جمره ی عقبه» ، به طرف قربانگاه رفته و در آنجا یک گوسفند به نیت دم تمتع در راه خدا ذبح نماید . لازم به ذکر است که یک نفر به نیابت و به نام چند نفر می تواند عمل ذبح را انجام دهد چنانچه درحال حاضر به این روش عمل می شود .

واجب چهارم : (حلق یا تقصیر) پس از انجام قربانی به خیمه ی محل سکونت خود مراجعت نموده ، با توضیح دادن و اجازه گرفتن از روحانی ، مردان سر خود را بتراشند و زنان به اندازه بند انگشت از تمام گیسو های خود کوتاه نمایند . بعد از ترا شیدن و یا کوتاه کردن موی سر از احرام خارج شده و همه ممنوعات احرام غیر از مباشرت با   همسر ، برحاجی حلال میگردد .

طواف زیارت : این طواف فرض و از ارکان حج است . زائر پس از خارج شدن از احرام جهت انجام طواف زیارت که عبارت از هفت بار چرخیدن به دور خانه خدا ودو رکعت نماز پشت مقام ابراهیم (ع) است ، و سعی بین صفا و مروه عازم مکه می شود . ضمناً تأخیر طواف تا روز سوم عید جایز است . با این طواف مباشرت با همسر هم حلال می شود و در غیر اینصورت زن و شوهر بریکدیگر حرام هستند .

روز چهارم : یازدهم ذی الحجه ( رمی جمرات سه گانه )

حاجی باید شب یازدهم را در منی بگذراند و روز یازدهم (بعد از ظهر) جمرات سه گانه را هرکدام با هفت ریگ رمی ، کند ؛ به این ترتیب که اول جمره ی اولی ، بعد از آن جمره ی وسطی و پس از آن جمره ی عقبه را  رمی کند .

روز پنجم : دوازدهم ذی الحجه ( رمی جمرات سه گانه )

شب دوازدهم را باید در منی سپری نموده  و بعد از ظهر روز دوازدهم مثل روز قبل هر سه جمره را رمی نماید . با رمی جمرات سه گانه در این روز ، اعمال حج تمام گردیده و به مکه مراجعت نماید . تا وقتیکه در مکه سکونت دارد سعی کند نمازهای پنجگانه را در مسجد الحرام ادا نماید ؛ زیرا طبق روایات هر نماز در مسجد الحرام برابر صد هزار نماز نسبت به مساجد دیگر ثواب دارد .

طواف وداع

بر زائرین محترم واجب است هنگام خارج شدن از مکه ، طواف وداع (طواف خداحافظی) بجا آورند . این طواف عبارت از هفت دور به دور خانه خدا و دو رکعت نماز پشت مقام ابراهیم (ع) است . لازم به ذکر است که وضو برای همه ی طوافها واجب است .

 

پاسخ دهید