مسائلی پیرامون روزه و ماه مبارک رمضان


تاریخ :خرداد ۷, ۱۳۹۳ | نویسنده : admin

بسم الله الرحمن الرحیم
«شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَیِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْکُمُ الشَّهْرَ فَلْیَصُمْهُ»

ماه رمضان که قرآن در آن فرو فرستاده شده است (آغاز نزول قرآن در ماه رمضان بود و در مدت ۲۳ سال به تدریج نزول آن کامل شده است). تا مردم را راهنمائی کند و نشانه ها و آیات روشنی از ارشاد باشد و (میان حق و باطل در همه ادوار جدائی افکند، پس هر کس از شما این ماه را دریابد باید آن را روزه بدارد.)

ماه مبارک رمضان، بهترین و بزرگترین فصل کسب خیرات و برکات است، ماهی که آخرین برنامه ی عالم تاب و هدایت بشری در آن فرو فرستاده شده است در این ماه «بنده ی مسلمان» مهمان خداوند متعال است. رمضان، موسم پرهیزگاران و بازار تجاری صالحان است. برای هر کالائی بازاری است که طرفداران و علاقه­مندان خاصش انتظار آن را می کشند تا سود فراوانی به دست بیاورند، مسلمانان نیز منتظر فرا رسیدن رمضان­اند تا برای به دست آوردن سود ارزشمند و توشه سفر آخرت یعنی تقوا، تلاش کنند ماه رمضان فرصت خوبی است که فرد مسلمان بتواند نیکی های فراوانی کسب و برای زندگی ابدی ذخیره کند. درهای بهشت در رمضان به روی مؤمنان روزه دار باز و درهای جهنم بسته و شیاطین در غل و زنجیر افکنده می شوند تا به مؤمنان روزه دار و مهمانان خدا آسیبی نرسانند. روزه بهترین راه و روش برای کسب رضایت خداست، روشی که تأثیر بسیار عمیقی در باز سازی دل و درون دارد و فرد مؤمن را بنده پروردگارش می­گرداند روزه به روزه دار اخلاص و پاکدامنی می آموزد، زیرا این عبادت سرّی است بین خدا و بنده.

روزه جهاد با نفس است و به تقویت اراده­ی شخص می­انجامد روزه­دار نفس خود را از سرکشی باز می­دارد و از تمام آرزوها و امیالش می­گذرد و بدین وسیله خویشتن داریش را تقویت می کند.

روزه مسلمان را به زیور حلم و بردباری می­آراید، قلب را از آلودگیهای گناه، می­زداید و حجاب و پرده های به وجود آمده از بار گناه را از میان بر می دارد و موجب می شود که نور حق در دلها بتابد و جان برای ذکر و دعا و تلاوت قرآن و توبه و استغفار آماده گردد. روزه، اجتماعی بودن را به روزه دار می­آموزد، چون با روزه گرفتن، نیازمندیهایی برایش پیش می­آید و در نتیجه به فکر نیازمندان می­افتد و در حد توان به کمک آنان می شتابد. روزه بر شهوتها چیره می­گردد و در نتیجه نقشه­های شیاطین را که از طریق شهوت اجرا می­شوند، در هم می­شکند. روزه آموزش عبادی است که باید تمامی اعضای مسلمان روزه باشند. شخص روزه دار یک ماه عبادت کردن را تمرین می کند تا آثار ارزشمند این یک ماه در ماههای دیگر پیوسته برای انجام عبادت کمکش کند و در طول زندگیش از چشمه زلال معرفت الهی بهره ها ببرد. ماه رمضان، ماه پاکیزگی و جلا دادن تیرگیهای درونی­ای است که بر اثر گناه بر لوح سفید قلب نقش بسته­اند. می توان در ماه رمضان با تضرع و زاری و ریختن اشک ندامت بر زخمهای حساس از گناهان مرهم نهاد و از لحظه لحظه های این ماه بویژه شبهای آن نهایت بهره را برد چون وقت تنگ است و مسؤولیت ها سنگین و فردای روز قیامت بسیار سخت.
خطبه ی پیامبر(ص) در ماه مبارک رمضان
رسول الله(ص) برای اولین بار هنگامیکه روزه­ ماه مبارک رمضان بر مسلمانان فرض گردید و فرا رسیدن این ماه مبارک نزدیک بود، در آخرین روز ماه شعبان خطبه­ ای ایراد نمودند که به شرح زیر می­باشد.

حضرت سلمان فارسی (رض) می گویند که رسول الله (ص) خطبه­ ای ایراد نموده و در آن فرمودند: ای مردم؛ بر سر شما یک ماه با برکت و با عظمت در حال نزدیک شدن و سایه افکندن است و در این ماه یک شب وجود دارد که بهتر از هزار ماه است (یعنی لیله القدر از لحاظ عبادت و ثواب) روزه گرفتن در این ماه را خداوند فرض نموده و قیام شبهای آن را برای امت من موجب به دست آوردن اجر و ثواب گردانیده (یعنی بر پایی نماز تراویح) و هرکسی که در این ماه عبادتی از نوافل انجام دهد به اندازه ی فرایض به وی ثواب می رسد و انجام فرایض در این ماه ثواب هفتاد فرض در ماه های دیگر را دارد. این ماه، ماه صبر می باشد و جزا و پاداش صبر جنت (بهشت) است و نیز این ماه، ماه همدردی و غمخواری با فقراء و نیازمندان) می باشد. این ماهی است که در آن رزق مؤمن زیاد می شود و هر کس که در این ماه شخص روزه داری را افطاری دهد، موجب مغفرت گناهان و آزادیش از آتش جهنم می شود، به غیر از اینکه در ثواب آن روزه دار کمی کرده باشد(چیزی از ثواب شخص روزه دار نیز کم نمی شود.)

عرض شد یا رسول الله rبرخی از ما قدرت (توانائی مالی) نداریم که روزه داری را افطار دهیم. آن حضرت فرمودند: این ثواب به هرکسی که جزعه ای شیر یا آب به یک روزه دار دهد خواهد رسید و سپس فرمودند: کسی که روزه داری را کاملاً غذا و آب بدهد و سیر نماید خداوند متعال او را از آب حوض کوثر من سیراب می نماید. که بعد از آن هرگز تشنه نمی گردد. تا آنکه وارد جنت شود. و بعد از آن فرمودند: ابتدای این ماه (۱۰ روز اول) رحمت است و اوسط آن (۱۰ روز دوم) مغفرت و آخر آن (۱۰روز سوم) آزادی از دوزخ می باشد و نیز فرمودند هرکسی که در این ماه از غلام و خادم خود تخفیف و مسامحت (آسان گیری) نماید، خداوند متعال او را مغفرت می نماید و از دوزخ او را آزاد می نماید و در ادامه خطبه فرمودند: «واستکثروا فیه من اربع خصال خصلتین ترضون بهما ربکم و خصلتین لا غناء بکم عنها فاما الخصلتان اللتان ترضون بهما ربُّکم فشهاده ان لا اله الا الله و تستغفرونه اما الخصلتان اللتان لا غناء بکم عنها فتسئلون الله الجنه و تعوَّذون به من النار …»؛ ترجمه: در این ماه چهار چیز را زیاد انجام دهید: دو مورد آن موجب رضای الله Yمی شود و دو تای دیگر چنانند که شما به غیر از آنها چاره ای ندارید.آن دو چیز که موجب خوشنودی پروردگارتان است، خواندن «لا اله الا الله»و «استغفار» است و دو تای دیگر یکی این است که از الله Yجنت را بخواهید و دوم، از آتش دوزخ پناه بخواهید.

فضائل ماه مبارک رمضان و احکام آن

درقرآن مجید آمده است: ای مومنان روزه بر شما فرض شده است، چنانکه بر امتهای قبل از شما فرض شده بود، امید است(به این واسطه) به تقوا برسید. ( بقره :۲/۱۳۸ )

حضرت ابوهریره رضی الله عنه روایت می کند که رسول اکرم صلی الله علیه و سلم فرمودند: بوی دهان روزه دار در رمضان، نزد الله تعالی از مشک هم پسندیده تر است .( احمد)

حضرت ابوهریره رضی الله عنه روایت می کند که رسول الله صلی الله علیه و سلم فرمودند: هر کس یک روز از رمضان را بدون عذر، روزه نگیرد، اگر تمام عمر را روزه گیرد آن روز تلافی و جبران نمی شود. (رواه الترمذی).

حضرت انس رضی الله عنه می فرماید: یک بار ماه مبارک رمضان فرا رسید، آن حضرت صلی الله علیه و سلم فرمودند: برای شما ماهی فرا رسیده که یک شب آن(لیلة القدر) بهتر از هزار ماه است و هر کس در آن شب محروم ماند، گویا از تمام خیر و خوبیها محروم گشته است. ( ابن ماجه).

حضرت عائشه صدیقه رضی الله تعالی عنها از پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم روایت می کند که ایشان فرمودند: شب قدر را در شبهای فرد دهه ی آخر ماه رمضان جستجو کنید. ( البخاری).

ثبوت ماه مبارک رمضان:

به دو صورت ثابت می شود.

۱- تعداد روزهای ماه شعبان ، ۳۰ روز کامل شود، لذا فردای آن یقینا اول رمضان می باشد بنابر این شایسته است که مسلمانان در شب ۳۰ شعبان، در جستجوی دیدن هلال ماه باشند.

۲- در صورتی که هوا ابری و یا غبارآلود باشد، شهادت یک مرد عادل، یا یک زن عادل که هلال ماه رمضان را دیده باشند و گواهی بدهند کافی است و برای ثبوت عید فطر در صورتی که هوا آبری و یا غبار آلود باشد، لازم است دو مرد عادل و یا یک مرد و دو زن عادل که هلال عید را دیده باشند، شهادت بدهند، اما اگر هوا صاف باشد ضروری است که جمع کثیری ماه را دیده باشند.

گرفتن روزه ی ماه مبارک رمضان بر کسانی که دارای شرائط زیر باشند فرض است :

۱- مسلمان ۲- عاقل. ۳- بالغ ۴- پاک از حیض و نفاس ۵- سالم ۶- مقیم. لذا گرفتن روزه ی رمضان بر کافر، دیوانه، نابالغ، زنی که درحالت حیض یا نفاس باشد، مریض و مسافر، فرض نیست، البته بر زنی که در رمضان در حالت حیض یا نفاس بوده و مریض یا مسافری که به سبب سفر و بیَماری روزه را خورده اند، قضای آن روزها، فرض است.

وقت نیت کردن روزه:

نیت روزه رمضان و یا نفل، از شب تا قبل از زوال آفتاب جائز است . اما برای روزه نذر، قضائی و کفاره در شب باید نیت گرفته شود.
حکم روزه گرفتن در یوم الشک:

اگر شب سی ام شعبان، هلال رمضان دیده نشود، روز آن یوم الشک نامیده می شود. لذا مناسب است که در این روز تا زوال آفتاب چیزی نخورند و اگر تا آن زمان خبری از رویت هلال رمضان نشد، روزه ی خود را بخورند . روزه گرفتن این روز به نیت رمضان یا واجبی دیگر مکروه است و همچنین به این نیت که اگر رمضان بود از رمضان و الا از نفل یا واجب دیگر نیز مکروه است و روزه گرفتن به نیت قطعی نفل بلامانع است.

مواردی که روزه را فاسد نمی کند:

۱- خوردن، نوشیدن و جماع کردن به فراموشی. ۲- مالیدن روغن بر سر و بدن. ۳- سرمه زدن. ۴- حجامت کردن. ۵- رفتن دود یا غباری به حلق. ۶- احتلام (انزال شدن در خواب). ۷- حمام کردن و یا فرو رفتن در آب. ۸- بلعیدن بلغم، آب بینی یا آب دهان خود. ۹- استفراغ اگر بدون اختیار باشد، خواه دهان پر شود یا نشود،روزه را فاسد نمی کند، (البته اگر عمدا استفراغ کند و به اندازه ی پری دهان باشد روزه فاسد می شود). ۱۰- فرو رفتن استفراغ بدون قصد. ۱۱- خوردن چیزی که در میان دندانها باقی مانده، بشرطیکه کمتر از دانه ی نخود باشد. ۱۲-داخل شدن مگس یا حشره ای دیگر به حلق. ۱۳ آمپول یا سرم، هچنین تزریق و گرفتن خون نیز در این حکم است. ۱۴- بوسه گرفتن و ملاعبت با همسر به شرطی که انزال نشود (البته در حق کسانی که بر نفس خود کنترل کامل دارند جائز و در حق کسانی که نمی توانند خود را کنترل کنند مکروه است). ۱۵- استعمال مسواک طبیعی.

مواردی که روزه را فاسد می کند، اما تنها قضاء لازم می گردد نه کفاره:

۱-اگر روزه دار به جهت عذری از غذرهای شرعی، مانند: سفر، بیماری، بارداری، شیردهی، حیض، نفاس، بیهوشی و دیوانگی روزه را خورد. ۲- چیزی را خورد که عموماً بصورت غذا خورده نمی شود مانند: دارو(اگر آن را به جهت عذری شرعی خورد) ، آرد، خمیر، نمک بسیار به یک دفعه، پنبه، کاغذ، هسته ی خرما، گِل، سنگ ریزه ، خاک، تکه آهن، طلا، نقره و امثال آن. ۳- با جبر و اکراه چیزی خورد یا نوشید. ۴- به این گمان که صبح طلوع نکرده، خورد و یا به گمان اینکه مغرب شده افطار کرد، در حالیکه اینطور نبود. ۵- در شستن دهان و بینی مقداری آب به حلقش فرو رفت در حالیکه روزه را به یاد داشت. ۶- عمداً به اندازه پری دهان استفراغ کرد و یا عمداً آنرا فرو برد. ۷- در دهانش قطره ی باران یا برفی افتاد و بی اختیار فرو رفت. ۸- در روزه ی غیر رمضان عمدا خورد یا نوشید. ۹- عمداً دود یا غباری را در حلقش داخل کرد. ۱۰- در بین دندان هایش چیزی از طعام به اندازه ی یک دانه نخود باقی مانده بود ، پس آن را بلعید. ۱۱- بعد از اینکه چیزی را به فراموشی خورده بود، گمان کرد که روزه اش فاسد شده و عمداً چیزی خورد. ۱۲- بعد از آنکه در روز نیت روزه را کرد چیزی خورد در حالیکه در شب نیت روزه نکرده بود. ۱۳- مسافر شد، پس نیت اقامت کرد و خورد. ۱۴- اگر در حالیکه مقیم بود وروزه داشت، سفر کرد و روزه اش را خورد. ۱۵-قطره دارویی را در بینی یا گوش خود ریخت. ۱۶- بنابر گرسنگی و تشنگی شدید که نزدیک به هلاکت رسیده بود، چیزی خورد یا نوشید. ۱۷- استفاده از اسپری برای شخصی که مبتلا به مریضی آسم (نفس تنگی) است روزه را فاسد می کند، البته اگر امید بهبودی او وجود نداشت و لازم بود که در روز از آن استفاده کند، این فرد ، ترک روزه نموده و فدیه ادا نماید .

مواردی که روزه را فاسد می کنند و قضاء و کفاره هر دو واجب می شود:

اگر شخصی که در شب روزهای رمضان نیت روزه را کرده بود و در خلال روز عمدا و بدون اجبار در حالیکه روزه را به یاد داشت به صورتها ی زیر روزه اش را فاسد کرد، علاوه بر قضاء، کفاره نیز واجب می گردد.

۱-غذایی را خورد که طبع به آن مایل است. ۲- دارویی را بدون عذر شرعی خورد. ۳- آب یا آشامیدنی دیگری نوشید. ۴- با همسرش عمل جنسی انجام داد. ۵- دانه گندم،جو کنجد و امثال آنرا بدون خرد ساختن بلعید. ۶-قطره باران یا برفی که در دهانش افتاده بود را عمداً فرو برد. ۷- گِل خورد در حالیکه به خوردن آن عادت داشت. ۸- استفاده از ناس، سیگار و دیگر دخانیات یا مواد مخدّر.

کفّاره روزه رمضان بصورت زیر ادا میشود:

اولاً غلام یا کنیزی را آزاد کند، اگر غلام یا کنیزی نیافت، دو ماه پی در پی، بدون اینکه حتّی یک روز بین آن فاصله بیفتد روزه بگیرد (اگر حتّی یک روز در بین آن دو ماه فاصله افتاد، مجدداً دو ماه دیگر روزه بگیرد، ، البتّه زن حایضه درایّام حیضش از این قاعده مستثنی است) واگر توان روزه گرفتن را ندارد ۶۰ مسکین را دو وعده غذای متوسّطی که معمولاً خودش می خورد، بدهد که جمعاً معادل ۶۰ صدقه فطر میشود اگر یک فقیر را تا ۶۰ روز دو وعده غذا داد نیز جایز است و اگر در یک روز از یک صدقه فطر بیشتر به یک فقیر بدهد جایز نیست و در این صورت فقط کفّاره یک روز ادا می شود نه بیشتر.

مواردی که برای روزه دار مکروه است:

۱ـ جویدن چیزی یا چشیدن آن بدون ضرورت،مشروط بر فرو نرفتن به حلق. ۲ـ جمع کردن آب دهان در دهان و سپس بلعیدن آن ۳ـ هر آن چیزی که سبب ضعف و ناتوانی وی است،مانند رگ زدن و حجامت۴ـ استفاده از مسواک مصنوعی به همراه خمیردندان.

مواردی که برای روزه دار مکروه نیست:

۱ـ روغن مالیدن بر سر ، سبیل و ریش.۲ـ سرمه کشیدن به چشم ۳ـ غسل کردن برای خنک ساختن بدن۴ـ آب در دهان و بینی کردن در غیر وضو ۵ـ مسواک زدن(مراد مسواک طبیعی است).

مواردی که برای روزه دار مستحب است:

۱ـ سحری خوردن ۲ـ به تاخیر انداختن سحری. (تا چند دقیقه قبل از دمیدن صبح صادق دست بکشد) ۳ـ بعد از اثبات غروب آفتاب ، در افطار عجله کند.۴ـ در صورت جنابت، قبل از دمیدن صبح غسل کند.۵ـ زبان خودرا از دروغ، غیبت،سخن چینی،دشنام و بد زبانی نگهدارد. ۶ـ فرصت رمضان را غنیمت شمرده، به کثرت، تلاوت قران مجید، ذکر و اوراد نماید.۷ـ خشمگین نشود و برای چیز بی ارزش بر آشفته نگردد.۸ـ نفس خود را از شهوتها نگهدارد، اگر چه این شهوتها حلال باشند.

عذرهایی که خوردن روزه را مباح می کنند:

۱ـ مریضی که با گرفتن روزه، مشقت شدیدی به او برسد یا خوف هلاکت او باشد یا مرض او شدت پیدا کند و یا اینکه بهبودی او به تاخیر افتد ۲ـ مسافری که به اندازه مسافت شرعی یعنی ۷۸ کیلومتر مسافرت کند و در آن نقطه نیت اقامت ۱۵ روز را نکند ۳ـ کسی که به قدر ی گرسنه یا تشنه شود که اگر روزه را نخورد هلاک می شود ۴ـزن بارداری که روزه گرفتن به خود یا جنینش زیان می رساند ۵ـ زن شیر ده،اگر چنانچه روزه گرفتن به خودش یا طفل شیر خوارش ضرر می رساند ۶ـ زنی که در حالت حیض یا نفاس باشد،بلکه برای این دو روزه گرفتن جایز نیست ۷ـ پیرمرد یا پیر زنی که به قدری ضعیف و پیر شده باشند که توان روزه گرفتن را ندارند لذا بر آن دو قضا لازم نیست بلکه بر آنها دادن فدیه واجب است یعنی در عوض هر روز یک صدقه فطر بدهند، همچنین مریضی که امید بهبودی اونمی رود نیز در این حکم است. سن پیری ۷۰ سال به بالا است.۸ـ خوردن روزه برای مجاهدی که در حال جنگیدن با دشمن است جواز دارد. در تمام موارد مذکور بغیر از شیخ فانی ،قضاء روزه هایی از رمضان را که خورده اند واجب است و مستحب است که در اولین فرصت روزه های قضایی خود را به جای آوردند.

متفرقات:

۱ـروزه بچه نابالغ صحیح بوده و بر اولیاء واجب است که بعد از سن هفت سالگی، فرزندان خود را تشویق به گرفتن روزه بنمایند و بعد از سن ۱۰ سالگی در صورتی که توان روزه گرفتن را دارند، برای ترک روزه، آنها را تنبیه کنند. ۲ ـ بعد از شروع اذان مغرب، ۵ الی ۱۰ دقیقه بیشتر به خوردن افطاری مشغول نشوند. ۳ـ استفاده از قرصهای جلوگیری از خون حیض در ماه مبارک رمضان و سفر حج جایز بوده و اشکالی ندارد بشرطیکه ضرر جسمانی نداشته باشند. ۴ـ کسانی که جواز خوردن روزه برای آنها است مخفیانه بخورند. ۵ـ نزد جمهور علماء شب قدر، در یکی از شبهای تاق دهه اخیر رمضان ،خصوصاً شب ۲۷ می باشد. ۶ ـ روزه گرفتن در روز عید فطر ناجایز است و متصل بعد از آن می توان روزه نفل گرفت. ۷-چکاندن قطره در چشم روزه را فاسد نمی کند. ۸- نیت روزه رمضان: بِصَومِ غَدٍ نَوَیتُ مِن شَهرِ رَمَضَانَ. ۹-دعاء وقت افطار: اَللّهمَّ اِنِّّی لَکَ صُمتُ و بِکَ آمَنتُ وعَلَیکَ تَوکَّلتُ وَ عَلی رِزقِکَ اَفطَرتُ. ۱۰- مستحب است که افطار با خرمای تازه شود و اگر موجود نبود، پس با خرمای خشک،و اگر آن هم موجود نبود، پس با آب افطار نماید.
منابع:الدرالمختار مع ردّ المحتار، الفتاوی العالمگیریه، الفقه الاسلامی واد لّته، فتاوی دارالعلوم دیوبند، احسن الفتاوی و غیره.
فضیلت سحری و افطاری
عن انس(رض) قال: قال رسول الله(ص): «تسحَّروا فانَّ فی السحور برکه» متفق علیه
حضرت انس(رض) می گوید: رسول الله(ص) فرمود: سحری بخورید زیرا در سحری برکت وجود دارد.
عن عمروبن العاص(رض) انَّ رسول الله(ص) قال: فضل ما بین صیامنا و صیام اهل الکتاب اکله السحر:
عمرو بن العاص(رض) می­گوید: رسول اکرم(ص) فرمودند: فرق میان روزه­ ی ما (مسلمانان) و روزه­ ی اهل کتاب (یهودیان و مسیحیان) سحری خوردن است. در این حدیث مبارک مشخص می­شود که سحری خوردن یکی از ارکان و ویژگی­های روزه در ماه مبارک رمضان است و از تشابه مسلمانان به غیره جلوگیری می­نماید. حضرت عبدالله بن حارث(رض) از یکی از صحاب نقل می­کند که من موقعی که رسول الله(ص) سحری می­خوردند، به خدمتشان حاضر شدم. آن حضرت(ص) فرمودند: این یک چیز پر برکتی است که الله به شما عطا فرموده آن را ترک نکنید.
بسیاری از مردم به علت سهل انگاری از این فضیلت محروم می­شوند و بعضی­ ها بعد از تراویح غذا می­خورند و می­خوابند و در موقع سحری بلند نمی­شوند، آنها از این ثواب محروم می­شوند.
فضیلت افطار

افطار نمودن یکی دیگر از زیبائیهای روزه می باشد در افطار نمودن برکات فراوان موجود می­باشد و هنگامه­ ی افطار جزو اوقاتی می باشد که دعا مستجاب و قبول می گردد پیامبر اکرم(ص) افطاری خوردن و شتاب کردن برای افطاری به مسلمین امر نموه است. که خود یکی از سنتهای آن بزرگوار می باشد و زمان افطار زمانی است که وقت نماز مغرب رسیده باشد و اذان مغرب گفته شود و با گفتن اذان روزه دار افطار می نماید و اما از سنت های رسول اکرم(ص) این می باشد که روزه دار با خرما افطار نماید و اگر خرما در دسترس نباشد با آب افطار نماید.

افطاری دادن به دیگران نیز یکی دیگر از سنت های مستحب می باشد و علی الخصوص افطاری و طعام دادن به فقرا و نیازمندان که یکی از مسائلی می باشد که در اسلام سفارش های فراوانی به آن شده است.

افطاری دادن موجب بوجود آمدن صله رحم و دوستی و برقراری روابط صمیمانه با خویشاوندان و دوستان می گردد و این خود نشانه دیگری از رحمت خداوند متعال در این ماه مبارک می باشد.

عن سهل بن سعد(رض) انَّ رسول الله(ص) قال: «لا یزال الناس بخیرِ ما عجّلوا الفطر»
سهل بن سعد(رض) می گوید که نبی کریم(ص) فرمود: مردم همواره در خیر به سر می برند مادامیکه در افطار شتاب نمایند.
عن سلمان بن عامر الضًّبیِّ الصحابی(رض) عن النبی(ص) قال : «و اذا أفطَرَ أحَدُکُم فلیُفطِر علی تمرٍ فان لم یجد فلیفطر علی ماءفانه طهورُ» رواه ابوداود و الترمذی.
حضرت سلمان بن عامر ضبی صحابی(رض) می­گوید رسول الله(ص) فرمودند: هرگاه یکی از شما افطار نمود باید با خرما افطار نماید و اگر خرما نیافت، باید با آب افطار کند زیرا آب پاک کننده است.

رمضان و قرآن

قرآن مجید را با ماه مبارک رمضان یک تعلق خاص است چنانچه در سوره بقره خداوند متعال می فرماید « شهر رمضان الذی انزل فیه القران » ماه رمضان است که در آن قرآن نازل شدز نبی خدا(ص) فرمودند : الصیام و القرآن ُیشفعان للعبد یقول الصیام ای رب انی منعته الطعام و الشهوات بالنهار فشفعنی فیه یقول القران منعته النوم بالیل فشفعنی فیه فیشفعان.(مشکوه المصابیح)

روزه و قرآن در بارگاه خداوندی برای بنده سفارش خواهند نمود. روزه می­گوید بار الها من این بنده را در طول روز از خوردن و آشامیدن و دیگر خواهشات مانع شده بودم لذا شفاعت من را در مورد او قبول کنید. و همچنین قرآن مجید عرض می­نماید که بار الها من هم او را شب ها از خواب محروم می­کردم لذا شفاعت من را در حق او قبول نمایید. چنانچه سفارش هر دو قبول می شود .

هر سال در ماه مبارک رمضان حضرت جبرئیل(ع) قرآن را از نبی اکرم(ص) می شنیدند و نبی اکرم هم از حضرت جبرئیل گوش می کردند، در سالی که وفات نبی اکرم(ص) در آن صورت گرفت دومرتبه قرآن دور شد و پیش از آن یک مرتبه از این معلو م شد که در ماه مبارک رمضان وقتی حفاظ کرام از همدیگر گوش می کنند طریقه مسنون است.

رمضان و سخاوت
رمضان المبارک ماه سخاوت و بخشش است در این ماه هرچه خرج کنی کم است چرا که این ماه،ماهی است که برای آخرت میتوان بهترین توشه ها را ذخیره کرد و این ماه را «شهرالمواساه»(ماه غمخواری) گفته اند چنانچه در احادیث نبوی(ص) به این امر خیلی دستور داده شده است .

در حدیثی آمده است: کان رسول الله(ص) اذا دخل شهر رمضان اطلق کل اسیر و اعطی کل سائل.

وقتی که ماه مبارک رمضان می آمد نبی کریم(ص) هر اسیری را آزاد می کردند و به هر گدایی چیزی عطا می کردند و در حدیث دیگری آمده است: کان رسول الله(ص) اجود الناس بالخیر و کان اجود ما یکون فی رمضان کان جبرئیل یلقاه کل لیله فی رمضان یعرض علیه النبی(ص) القرآن فاذا القیه جبرئیل و کان اجود بالخیر من الریح المرسله . رواه البخاری و مسلم

نبی کریم(ص) از همه مردم بیشتر سخاوت و بخشش داشتند و در ایام رمضان از همه روزها بیشتر خرج می­کردند در ماه رمضان هر شب جبرئیل(ع) با پیامبر ملاقات داشتند و بر پیامبر قرآن را تلاوت می کردند، هنگامی که پیامبر اکرم با جبرئیل(ع) ملاقات می کردند در آن موقع بذل و بخشش پیامبر مثل باران سیل آسا بود.

رمضان و سلامتی بدن
در ماه مبارک رمضان همچنان که تزکیه ظاهر و باطن حاصل می شود .در ضمن این تندرستی و سلامتی بدن هم بدست می­آید.

چنانچه حافظ منذری (ره) در«الترغیب و الترهیب» حدیثی از رسول اکرم(ص) بدین مضمون نقل کرده ­اند: أغزو تَغنِمو و صوموا تصحُّوا و سافروا تستغنوا. ترجمه: جهاد کنید غنیمت حاصل می شود،روزه بگیرید تندرست می شوید سفر کنید مالدار می شوید رواه البطرانی فی الاوسط در رواته ثقات.

نبی کریم(ص) هر آنچه بفرماید حق است یعنی در جلوی چشم است اطباء و دکتر ها هم قائل بر این هستند که روزه بر سلامتی و تندرستی اثر خاص دارد، مباحث علمی و پزشکی در باب فوائد روزه بسیار فراوان، گسترده و جامع می باشد.روزه یک تدبیر خوب و یک روش درمانی مناسب برای بسیاری از امراض جسمی و روحی میباشد و شاید دستگاه گوارش بیش از سایر اندام های دیگر از آن بهره مند می شود .
مسائل نماز تراویح

فضیلت تراویح:

رسول خدا صلّی الله علیه وسلّم فرمودند: کسی که در شبهای ماه مبارک رمضان از جهت ایمان وطلب ثواب، قیام نمود (تراویح خواند) گناهان گذشته او بخشیده می شود.(البخاری)

حکم تراویح:

اداء ۲۰ رکعت نفل در هر شب ماه مبارک رمضان به نیّت تراویح بر هر مرد و زن مکلّف، سنّت موکّده می باشد، مریض و مسافر هم اگر در اداء آن دچار مشقّت نشوند، اداء آن بر ایشان افضل است.

حکم تراویح با جماعت در مسجد:

اداء تراویح در مسجد، باجماعت سنّت موکّده علی الکفایه است، یعنی اگر در مسجدی،تراویح با جماعت خوانده نشود، همه اهالی آن محلّه، گنهکار خواهند شد، امّا اگر برخی در مسجد با جماعت و بعضی در خانه هایشان بخوانند، بسبب ترک تراویح در مسجد گنهکار نخواهند شد، البتّه افرادی که در خانه هایشان تراویح می خوانند، از فضیلت بزرگ مسجدو جماعت محروم خواهند شد.

وقت اداء نماز تراویح:

وقت تراویح، بعد از فرض عشاء شروع می شود و تا صبح صادق ادامه دارد. لذا اگر شخصی قبل از فرض عشاء تراویح خواند، درست نیست، و باید بعد از فرض عشاء نماز تراویح را دوباره بخواند، پس اگر کسی به مسجد آمد و نماز فرض خوانده شده بود و امام و مردم ،مشغول خواندن تراویح بودند، ابتدا فرض عشاء و دو رکعت سنّت آنرا جداگانه بخواند و سپس با جماعت شریک شود و آن مقدار از رکعات تراویح را که همراه امام نبوده است، در ترویحه (نشستن های مابین هر ۴رکعت تراویح) و قبل و یا بعد از وتر بخواند.

حکم ختم قرآن مجید در تراویح:

ختم کل قرآن مجید در نماز تراویح نزد اکثر علماءاحناف سنّت موکّده است و نزد بعضی از آنان سنّت غیر موکّده می باشد، لذا نباید بخاطر تنبلی و کسالت مردم،ختم قرآن مجید ترک شود، وهمچنین مستحب است که قرآن مجید در شب ۲۷ رمضان ختم شود.

روش اداء نماز تراویح:

پس از اداء نماز فرض و سنّت عشاء، بیست رکعت تراویح با ده سلام، ادا می شود و در هر دو رکعت، سلام داده می شود و بعد از هر چهار رکعت، پس از سلام، مقداری می نشینند(بهتر این است که به اندازه ی ادای چهار رکعت تراویح باشد) و در این لحظات به خواندن درود شریف و یا ذکری دیگر مشغول شوند و مستحب است که این تسبیح و دعا خوانده شود: سُبحانَ ذِی المُلکِ وَ المَلَکُوت، سُبحانَ ذِی العِزّةِ وَ العَظَمَةِ وَ الهَیبَةِ وَ القُدرَةِ وَ الکِبرِیاءِ وَ الجَبَرُوت، سُبحَانَ المَِلکِ الحَیِّ اَّلذِی لایَنامُ وَ لایَمُوتُ، سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّنا وَ رَبُّ المَلئِکَةِ وَ الرُّوح، َالّلهُمَّ اَجِرنِی مِنَ النّار، یا مُجِیرُ، یا مُجِیرُ، یامُجِیرُ.

متفرقات:

۱- اقتدا به حافظ نابالغ، در تراویح و غیر آن، جائز نیست و همچنین اقتدا به امامی که ریش خود را از یک قبضه کوتاه تر می کند یا(العیاذ بالله) می تراشد نیز جائز نیست.

۲- پس از ختم قرآن در نماز تراویح، اگر چند شبی از ماه مبارک رمضان باقی بماند، تراویح باید در شبهای بعد نیز خوانده شود، زیرا خواندن تراویح در تمام شبهای ماه مبارک رمضان سنت موکّده است.

۳- گرفتن اجرت معین و یا متعارف برای حفاظ قرآن مجید در إزای تلاوت در تراویح، جائز نیست گیرنده و دهنده، از ثواب تلاوت وصدقه محروم می شوند، البته اگر مبلغی بدون قرار قبلی، و معروف بودن و بدون توقّع حافظ، به عنوان هدیه به او داده شود، اشکالی ندارد.

۴- سریع خواندن قرآن مجید در تراویح به گونه ای که آیات قرآن شکسته خوانده شود و نماز گذاران چیزی متوجه نشوند، ممنوع می باشد، البته چنان طولانی نشود که سبب تنفر مردم از نماز جماعت گردد.

۵- نماز تراویح برای زنان نیز مانند مردان سنت موکّده است و زنان در خانه آن را باید ادا کنند.
شب قدر
یکی از بزرگترین فضائل ماه مبارک رمضان و یکی از بابرکت ترین شب هایی که وجود دارد شب لیله القدر می باشد شبی که خداوند در آن قرآن را برای هدایت و سعادت ابدی انسان از آسمان به زمین نازل فرمود و رحمت خویش را بر قلب های بیدار و آگاه گسترد شب قدر شبی است که هم در قران کریم و هم در احادیث مختلفی در باب فضائل و برکات آن سخن های فراوانی وجود دارد آری این شب همان شبی است که با هزار ماه برابری می کند از حیث اجر و پاداش و برکت.

رسول رحمت(ص) همواره خود در دهه پایانی رمضان در مسجد نبوی شریف اعتکاف می نمود و شب های آن را احیا می نمودند و آن را جزو ایمان محسوب کرده اند و در آن هنگام از هر وقت دیگری کوشش بیشتری برای عبادت و حصول ثواب از خود نشان می دادند زیرا شب قدر بر طبق روایات متعددی غالباً در دهه آخر رمضان وجود دارد و آن حضرت(ص) خانه و یاران خود را بر برپایی آن تشویق می­نمودند و به همراه خویش خانواده را برای عبادت در دل شب ها بیدار می نمودند.

به این امید که ما نیز اسوه مبارکی همچون پیامبر(ص) پیروی نمائیم و این برکات الهی را شامل حال خود و با ترغیب شامل حال خانواده و دوستان نمائیم و با این کار در نیکی های آنان بدون پاداش نخواهیم بود. خداوند متعال در قرآن کریم در مورد شب قدر می فرمایند : إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ‌ ﴿١﴾ وَمَا أَدْرَ‌اکَ مَا لَیْلَةُ الْقَدْرِ‌ ﴿٢﴾ لَیْلَةُ الْقَدْرِ‌ خَیْرٌ‌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ‌ ﴿٣﴾ تَنَزَّلُ الْمَلَائِکَةُ وَالرُّ‌وحُ فِیهَا بِإِذْنِ رَ‌بِّهِم مِّن کُلِّ أَمْرٍ‌ ﴿۴﴾ سَلَامٌ هِیَ حَتَّىٰ مَطْلَعِ الْفَجْرِ‌ ﴿۵﴾ «ما نازل نمودیم قرآن را در شب قدر* و چه می دانی که شب قدر چیست *شب قدر از هزار ماه برتر است * در آن شب فرشتگان همراه با روح (جبرئیل) به امر پروردگارشا ن برای هر کاری (که مقرر گشته) فرود می آیند * (این شب) تا هنگام صبح و طلوع آفتاب سراسر برکت می باشد»

احادیث متعددی در مورد شب قدر وارد شده است :

عن عباده بن الصامِتِ(رض) اَنَّ رسول الله(ص) خَرَجَ یُخبِرُ بلیله القدر فتلاحی رجلانِ من المسلمین فقال « انِّی خَرَجتُ لِاَخبرکُم بلیله القدر و انَّه تلاحی فلانٌ و فلانٌ، فرفعت و عسی ان یکون خیراً بکم التمسوها فی السَّبعِ و التسع و الخمس » رواه البخاری

عباده بن صامت(رض) می گوید روزی رسول الله(ص) تشریف آوردند تا شب قدر را برای ما مشخص نمایند در این حین دو نفر از مسلمانان سرگرم منازعه با یکدیگر بودند. پیامبر(ص) فرمودند: بیرون آمدم تا شما را از شب قدر با خبر سازم. با دیدن دعوای این دو نفر مطلب را فراموش کردم . شاید این برای شما بهتر باشد . با وجود این شب قدر را در هفتم، نهم، پنجم، (دهه آخر ماه رمضان) جستجو کنید.

عن عائشه رضی الله عنها قالت : کان رسول الله rاذا دَخَلَ العشر و الاواخِرُ مِن رمضان، احیا اللیلَو أیقظ اَهُلَهُ وجَدَ و شُدَّ المئزر.(متفق علیه)

حضرت عائشه رضی الله عنها می­گوید چون دهه پایانی رمضان فرا می­رسید رسول الله(ص) شبها را احیا می­نمود (شب زنده داری) خانواده­اش را بیدار نموده و تلاش کرده و در عبادت کوشش می­نمود و از زنان دوری می­گزید.

عن عائشه رضی الله عنها قالت: کان رسول الله(ص) یجتهد فی رمضان ما لا یجتهد فی غیره و فی العشر الاواخر منه ما لایجتهدُ فی غیره .رواه مسلم

حضرت عائشه رضی الله عنها می­گوید که نبی اکرم(ص) در ماه مبارک رمضان تلاش و کوشش می نمود که در غیر آن نمی کرد و در دهه پایانی رمضان سعی و کوششی می کرد که در غیر آن نمی نمود.

عن ابن عمر(رض) أنَّ رجالاً من اصحاب النّبیِّ(ص) اروا لیله القدر فی المنام فی السَّبعِ الاواخر فقال رسول الله(ص) «اری رویاکم قد تواطأت فی السبع الاواخر فَمَن کان متحرِّ بها فلیتحرّها فی السبع الاواخر.(رواه البخاری)

عبدالله بن عمر می­گوید چند نفر از اصحاب پیامبر(ص) خواب دیدند که شب قدر در هفت شب آخر رمضان است. رسول الله(ص) فرمودند می بینم که خوابهای شما در باب اینکه شب قدر در هفت شب آخر رمضان می باشد موافق یکدیگر است. پس کسی که در صدد یافتن شب قدر می باشد آن را در هفت شب آخر رمضان جستجو کنید .

مصالح و حکمت های تعیین نشدن شب قدر:

علمای کرام در مورد اینکه شب قدر تعیین نشد مصالح ذیل را بیان داشته اند:

اول : اینکه اگر تعیین می شد این امکان داشت که خیلی از مردمان سست اراده از زنده داری بقیه شبها طفره می رفتند و در صورت بدون تعیین شدن به این امید که شاید این شب باشد شبهای متعددی بیداری می کشند و عبادت می کنند .

دوم:اینکه خیلی از مردم دچار معصیت و گناه می شوند و در صورت تعیین شدن باز هم اگر در همان شب گناه می کردند این کار خیلی عواقب بدی خواهد داشت

سوم: درصورت تعیین شدن اگر آن شب از دست کسی می­رفت در شبهای آینده به علت افسردگی در زنده داری بقیه شبها برای او بشاشت چندانی نخواهد داشت. اما در این صورت در چندین شب این امر شب زنده داری میسر است.

در بعضی روایات وارد شده که رسول الله rعمر امت های گذشته را دیدند که خیلی زیاد بوده است و عمر این امت خیلی کم است که اگر این امت بخواهد در اعمال با امت های گذشته برابری کند امکان ندارد از این جهت حبیب خدا rاندوهگین شدند اینجا بود که از جانب الله Yشب قدر به وی داده شد که اگر آدم خوش نصیبی را ده شب هم نصیب گردد و آنها را به عبادت بگذراند گویا مدت بیش از ۸۳۳ سال و ۴ ماه را در عبادت گذرانده است .

دعای شب قدر:

حضرت عائشه رضی الله عنها وقتی از پیامبر اکرم rپرسیدند که یا رسول الله rدر شب قدر چه دعایی خوانده شود. پیامبر rفرمودند: اللهم انک عَفُو تحب العَفو فاعفُ عنَّی.

ترجمه: ای الله هیچ شکی نیست که شما اهل معاف کردن هستید و معاف کردن را دوست دارید لذا بنده را معاف کنید.

ببینید چه دعائی ارشاد فرمودند: نه پولی خواستند نه مالی نه پست و مقامی و نه چیز دنیایی دیگری. بلکه فقط عافیت را از خداوند مسئلت نمودند چرا که سعادت دنیا و آخرت در عافیتی است که خداوند در دنیا و آخرت به بندگانش ارزانی بدارد.
مسائل اعتکاف در دهه ی اخیر ماه مبارک رمضان

فضائل اعتکاف در این ده شبانه روز:

۱- پایبندی و اشتیاق زیاد آن حضرت صلی الله علیه و سلم به اعتکاف نشستن این ده شبانه روز . ۲- برای معتکف تمام اوقاتش، (اگر چه مشغول خوردن، نوشیدن، خوابیدن و غیره باشد) عبادت محسوب خواهد شد. ۳- شب قدر را درمی یابد، زیرا نزد جمهور علمای اسلام، شب قدر در شب های فرد دهه ی اخیر ماه مبارک رمضان، به صورت غیر معین می باشد و معتکف اگر فرضاً هم خوابیده باشد، نیز آن را درخواهد یافت. ۴- آن حضرت صلی الله علیه و سلم فرمودند: اگر شخصی جهت خشنودی خداوند، یک روز به اعتکاف بنشیند، خداوند بین او و جهنم، به اندازه ی سه خندق فاصله خواهد انداخت که فاصله ی خندق ها از مسافت بین زمین و آسمان نیز طولانی تر خواهد بود (الحاکم).

حقیقت اعتکاف:

اعتکاف عبارت است از ماندن مدت زمانی (کم یا زیاد) در مسجد با نیت اعتکاف.

حکم اعتکاف در دهه ی اخیر ماه مبارک رمضان:

اعتکاف در این ده شبانه روز یعنی از غروب شب۲۰ رمضان تا شب عید، سنت موکّده علی الکفایة است، یعنی اگر یک نفر از اهل محله به اعتکاف بنشیند، بقیه ی اهالی به سبب ترک آن گنهکار نخواهند شد اگر چه از این فضیلت بزرگ محروم می شوند و در صورتی که همگی آن را ترک کنند، همه گنهکار خواهند شد.

در چه مساجدی اعتکاف جائز است و کدام یک افضل می باشد:

بنابر قول راجح، اعتکاف در هر مسجدی جائز است، اما از همه افضل تر مسجد الحرام است سپس مسجد النبی سپس مسجد الاقصی سپس مسجد جامع و سپس مسجدی که مقتدی بیشتری دارد.

محدوده ی مسجد:

هر حصه از مسجد که برای اداء نماز است و آنجا نماز خوانده می شود (تابستان یا زمستان) مسجد محسوب می گردد و جائی که مخصوص نماز نیست، مانند: محوطه ای که برای گذاشتن کفشها است، اتاق امام و یا جماعت تبلیغ، کتابخانه، انبار، وضو خانه و امثال آن از حکم مسجد خارج هستند.

فاسد کننده های اعتکاف:

۱- بدون عذر شرعی، خارج شدن از مسجد، حتی اگر برای لحظه ای باشد، خواه در حال فراموشی یا اشتباها و یا قصداً، باشد در هر صورت اعتکافش باطل می شود .

۲-اگر معتکف گمان کرد که محلی جزو مسجد است، در حالیکه نبود و به آنجا رفت، اعتکافش باطل می شود، لذا قبل از هر چیز معتکف از محدودی مسجد خود را با خبر کند.

۳-باطل شدن روزه سبب باطل شدن اعتکاف میشود.

۴- انجام عمل جنسی با اهلیه،اعتکاف را باطل می کند، البته بوسیدن و بغل گرفتن و امثال آن با وجودیکه مکروه است اما تا زمانیکه انزال نشود، اعتکاف را باطل نمی کند.

عذر هایی که خارج شدن از مسجد را مباح می کند:

۱- توالت رفتن. ۲- غسل جنابت (بسبب احتلام). ۳- وضو (در صورت نبودن امکانات وضو گرفتن در مسجد). ۴- اذان دادن. ۵- شرکت در نماز جمعه. ۶- تهیّه غذا (اگر شخصی نباشد که این کار را برای او انجام دهد). ۷- منتقل شدن به مسجد دیگر در صورت منهدم شدن محل اعتکافش.

معتکفی که برای امور فوق از مسجد خارج شده است، حق توقّف بی مورد را ندارد و همچنین اجازه ندارد علاوه از این ضروریات، برای انجام کارهای دیگر، از مسجد خارج شود.

مکروهات اعتکاف:

۱- خاموشی مطلق. ۲- گفتن سخنان بی ارزش و بیهوده. ۳- آوردن کالای تجارتی در مسجد و معامله کردن . ۴- اختصاص دادن مکانی برای خود که موجب مزاحمت نمازگزاران و یا سایر معتکفین گردد. ۵- نوشتن، دوختن لباس و یا آموزش دادن جهت دریافت حقوق (در صورت نداشتن نیاز شدید در مدت اعتکاف).

مباحات اعتکاف:

۱- خوردن ونوشیدن. ۲- خوابیدن. ۳- معامله اشیاء ضروری به شرط نیاوردن آن در مسجد. ۴- آرایش دادن سر،طوریکه موهای سر در مسجد نریزد. ۵- گفتگو نمودن به شرط پرهیز از لغویات و بیهوده گویی. ۶- تبدیل لباسها و استعمال خوشبویی. ۷- معالجه معتکف و یا معالجه نمودن معتکف، کسی دیگر را در مسجد . ۸- تعلیم و تعلّم قرآن مجید و علوم مربوط به دین. ۹- خارج شدن هوا از بدن معتکف در حالات ضروری.

آداب اعتکاف:

۱- بهترین مساجد را برای اعتکاف خود برگزیند. ۲- جز به خیر سخن نگوید. ۳- فرصت را غنیمت شمرده و به تلاوت قرآن مجید، اذکار مأثوره، درود، نوافل و مطالعه کتب دینی مشغول باشد.

مسائل اعتکاف بانوان:

زنان می توانند در محل مخصوص منزلشان که برای نماز است، اعتکاف کنند و اگر محل مخصوصی وجود ندارد، مکانی را جدا کنند و در آن به اعتکاف بنشینند و این محل برای آنها در حکم مسجد می باشد و تمام موارد مذکور را آنها نیز باید مراعات کنند، یعنی بدون عذر شرعی نمی توانند از محل مذکور خارج شوند بعلاوه اینکه باید از حیض و نفاس نیز در مدت اعتکاف پاک باشند.

متفرقات:

۱- در اعتکاف مسنون، بر معتکف لازم است، در روز ۲۰ رمضان، آمادگی خویش را گرفته و قبل از غروب آفتاب، خود را به مسجد مورد نظرش برساند. ۲- اگر به سببی از اسباب، اعتکاف او باطل شد، قضایی اعتکاف یک شبانه روز کامل بر او لازم می شود نه ده شبانه روز، یعنی از غروب آفتاب تا غروب آفتاب روز بعد به همراه روزه. ۳- اگر مسجدی توالت یا حمام ندارد، می توان برای قضای حاجت و یا غسل جنابت به خانه رفت و سپس فورا بدون توقف برگردد. ۴- کسانی که توان نشستن ده روز کامل را ندارند، حداقل چند روزی، یا یک روز و یا کمتر، نیت اعتکاف کرده و در مسجد بمانند. ۵- خارج شدن از مسجد برای غسل روز جمعه و هر غسل دیگری به غیر از غسل جنابت برای معتکف جائز نیست و سبب باطل شدن اعتکافش می شود. ۶- شخصی را به اجرت گرفته، به اعتکاف نشَاندن جائز نمی باشد، زیرا برای انجام عبادت، اجرت دادن و گرفتن جائز نیست. ۷- تنها برای شستن دستها از مسجد خارج شدن، جائز نیست.

مسائل صدقه ی فطر و عید فطر

فضیلت صدقه ی فطر:

حضرت عبدالله بن عباس رضی الله تعالی عنهما فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و سلم، صدقه ی فطر را به عنوان پاک

کننده ی روزه دار از بیهوده گوئی و بد زبانی(در طول ماه مبارک رمضان) و به عنوان طعمه ای برای مساکین مقرر نمود.

حکم صدقه ی فطر:

پرداخت صدقه ی فطر بر واجدین شرائط واجب است.

بر چه کسانی صدقه ی فطر واجب است:

بر هر مسلمان آزادی که در هنگام دمیدن صبح عید فطر، علاوه بر قرض و ضروریات زندگی خود، مالک نصاب کامل باشد، (خواه مال تجارتی باشد یا نباشد) پرداخت صدقه ی فطر از طرف خود و فرزندان نابالغ و یا دیوانه اش واجب می باشد و پرداخت آن از طرف همسر و فرزندان بالغش، بر او واجب نیست، البته اگر تبرَعا از طرف آنان پرداخت کند ادا می شود و اگر کودک و یا دیوانه ، مال داشتند، از مال خود آنان صدقه فطر ادا شود. منزل و وسیله ی نقلیه ی اضافی و اضافه از سه لباس تابستانی و سه لباس زمستانی، تلویزیون، دستگاه سی دی و ضبظ صوت و لوازمی که در کل سال مورد استفاده قرار نمی گیرند، جزو ضروریات زندگی شمار نشده و همگی در تکمیل نصاب، محاسبه می شوند.

چه وقت صدقه ی فطر واجب می شود:

با دمیدن صبح صادق روز عید بر افرادی که دارای شرائط فوق باشند، پرداخت صدقه ی فطر واجب می شود و ادای آن قبل و بعد از صبح عید نیز جائز است، لیکن مستحب است که آن را قبل از خارج شدن به سوی عید گاه، پرداخت کند و پرداخت آن در خلال ماه مبارک رمضان نیز جائز و مستحسن است، اما به تأخیر انداختن صدقه ی فطر از وقت نماز عید، مکروه است مگر اینکه با عذری همراه باشد.

مقدار صدقه ی فطر:

مقدار صدقه ی فطر نیم صاع از گندم یا آرد و یا یک صاع از جو یا کشمش و یا خرما و یا قیمت آنها می باشد. در پرداخت عین یا قیمت أشیاء مذکور، متوسط آن درنظر گرفته شود. یک صاع برابر با ۴ کیلوگرم و نصف صاع برابر با ۲ کیلو گرم می باشد.

مصرف صدقه ی فطر:

مانند مصرف زکات است، یعنی به کسانی که گرفتن زکات جائز است، گرفتن صدقه ی فطر نیز جائز می باشد و کسانی که مستحق زکات نیستند، مستحق صدقه ی فطر نیز قرار نمی گیرند.

سنتهای عید فطر:

۱- بیدار شدن در اول صبح. ۲- غسل کردن.۳- مسواک زدن. ۴- پوشیدن لباس نو یا تمیز. ۵- عطر زدن. ۶- خوردن چیزی قبل از نماز عید فطر. ۷- دادن صدقه ی فطر قبل از نماز عید. ۸- خواندن نماز در عیدگاه. ۹- رفتن به عید گاه در اول صبح. ۱۰- پیاده رفتن به نماز عید. ۱۱- رفتن به عیدگاه از یک راه و بر گشتن از راهی دیگر. ۱۲- نخواندن نفل قبل از نماز عید در خانه، مسجد و یا عید گاه. ۱۳- آ هسته خواندن تکبیرات تشریق در رفت و برگشت به مصلّی.

روش ادای نماز عید:

نماز عید مانند دو رکعت نماز صبح ادا می شود با این فرق که در ابتدا، نیت نماز عید را می کنند و بعد از اینکه (سبحانک اللّهمّ) دست بسته خوانده می شود، امام به همراه مقتدیان سه تکبیر با بلند کردن و رها کردن دستها می گویند و سپس دستها را می بندند، و در رکعت دوم بعد از پایان قرائت، سه تکبیر با بلند کردن و رها کردن دستها می گویندو با تکبیر چهارم به رکوع می روند و سپس نماز را کامل می کنند.

پاسخ دهید